CongresPodiumkunsten.nl

Verslag Het managementtekort in de podiumkunsten

Tafel 1.JPGEen van de onderwerpen van het VSCD-rapport Wat kan er beter in de podiumkunsten? betrof het tekort aan management in de podiumkunstsector. 

Er zijn verschillende factoren die van invloed zijn op het functioneren van het management in de podiumkunsten:

• het ontbreken van een bewustzijn om zakelijk te functioneren
• het ‘managementteam’ bestaat vaak ofwel uit één persoon die zakelijk en artistiek de leiding heeft, of uit een tweekoppige leiding; beide kunnen leiden tot frictie.
• in de podiumkunsten ontbeert men bedrijfseconomische criteria: het bewustzijn over het hebben van een jaarrekening en het verbinden van conclusies daaraan ontbreekt.
• de subsidiebeoordelingscriteria liggen vaak op het artistieke vlak, hetgeen de zakelijke bedrijfsvoering soms volledig onderuit haalt (terwijl als de bedrijfsvoering in orde is, er ruimte kan worden gecreëerd voor artistieke doeleinden).

Wat opmerkelijk is bij het aantrekken van management in de podiumkunsten is dat personeel op een andere wijze geselecteerd wordt dan in andere sectoren. Uit een ander rapport van de VSCD, Een ongewild eind, bleek dat op de plekken waar zich managementproblemen voordeden voornamelijk gezocht was naar een directeur op basis van artistieke criteria, maar dat deze afgerekend werd op zakelijke criteria. Dit maakte dat enkele directeuren binnen enkele jaren weer verdwenen waren. Het blijkt verder vaak makkelijker een zakelijk leider te ontslaan dan een artistiek leider. Bijkomend probleem is dat zakelijk leiders vaak niet aangesteld zijn, maar zijn doorgestroomd. Als je van een klein naar een groot gezelschap doorgroeit, betekent dat niet per definitie dat je als zakelijk leider ook een groter bedrijf kan runnen. Verder is er in de sector sprake van veel kleine organisaties, die doordat ze zo klein zijn niet toekomen aan strategische plannen.

Een van de duidelijkste problemen in de kunstensector is dat er (te) veel gekeken wordt naar het product en veel minder naar de markt. Er is een overkill aan ‘producten’, wat niet perse goed is voor de marktwerking. Verder is er weinig aandacht voor de zakelijke bedrijfsvoering en wordt er te weinig met elkaar gesproken over leidinggeven. Ook is er sprake van een zekere (niet direct aantoonbare) weerzin tegen bijleren; wellicht komt dit voort uit tijd- en/of geldgebrek.
Aan de andere kant heerst er ook koudwatervrees bij directies om hulp in te schakelen. Er is wel behoefte aan hulp, maar men weet niet hoe en waar deze te vragen. Wat dat betreft zou het misschien goed zijn als gezelschappen in hun begroting gelden vrijmaken voor adequate scholing.

Volgens discussieleider Pim van Klink zijn er op dit moment in Nederland geen geschikte opleidingen voor management in de podiumkunsten. Vanaf januari 2010 start Nijenrode een speciale opleiding MBA Arts & Culture. Tot nu toe zijn hier weinig reacties op gekomen. Er zijn ten minste 25 deelnemers nodig om de opleiding te starten. De parttime opleiding duurt twee jaar en kost 30.000 euro.
Het zou helpen om mensen (ook van buiten de sector) speciaal voor deze opleiding te vragen. Deze kunnen zo een voorbeeldfunctie vervullen. In de loop der jaren zijn dan misschien meer gegadigden voor de opleiding te vinden.